Otwarta bankowość w praktyce

Wprowadzenie PSD2 w Unii Europejskiej oraz regulacyjnych ram Open Banking w Wielkiej Brytanii przyczyniło się do rozwoju otwartej bankowości i zwiększenia konkurencji na rynku usług finansowych. Usługi finansowe stały się szybsze i bardziej dostępne dla wszystkich, a rynek otworzył się na nowe rodzaje produktów i usług. Czym jest otwarta bankowość i jak działa w praktyce? To model, w którym za zgodą klienta uprawnione podmioty mogą uzyskać dostęp do określonych danych z rachunku bankowego lub inicjować płatności za pośrednictwem bezpiecznych interfejsów API. Dzięki temu bankowe dane i usługi mogą być wykorzystywane także poza tradycyjną bankowością.

Co open banking zmienił w branży finansowej?

PSD2 i rozwój Open Banking stworzyły podstawy do udostępniania określonych danych finansowych uprawnionym dostawcom zewnętrznym, za zgodą użytkownika. W praktyce zwiększyło to możliwości korzystania z danych rachunkowych poza aplikacją banku. Procesy, które kiedyś zajmowały minuty, godziny, a nawet dni, teraz mogą być inicjowane niemal natychmiast. Stały się tańsze i bezpieczniejsze, a konsumenci zyskali także nowe możliwości zarządzania swoimi finansami w różnych bankach i na wielu kontach.

Czym jest otwarta bankowość?

Otwarta bankowość, czyli open banking, to sposób świadczenia usług finansowych wykorzystujący bezpieczne i ustandaryzowane bankowe interfejsy API. Umożliwiają one, za zgodą użytkownika i w zakresie określonym przez regulacje, dostęp do informacji o rachunku lub inicjowanie płatności przez uprawnionego dostawcę zewnętrznego.

W praktyce otwarta bankowość łączy banki, klientów oraz firmy technologiczne i finansowe. Pozwala wykorzystywać dane w otwartej bankowości do tworzenia aplikacji i usług, które wcześniej wymagały bezpośredniej integracji z bankiem.

Regulacje dotyczące usług płatniczych stworzyły ramy dla działania uprawnionych zewnętrznych dostawców (Third Party Providers – TPP), którzy mogą świadczyć m.in. usługi dostępu do informacji o rachunku oraz inicjowania płatności. Rozwiązania takie jak Whizzapi mogą agregować komunikację z bankowymi interfejsami API i ułatwiać wykorzystanie tych usług w aplikacjach biznesowych.

Usługi AIS i PIS stanowią podstawę wielu współczesnych rozwiązań fintech. Account Information Services służą do pozyskiwania informacji o rachunkach, natomiast Payment Initiation Services daje możliwość inicjowania płatności z rachunku użytkownika za pośrednictwem banku. 

Jak działa otwarta bankowość w praktyce?

Jak działa otwarta bankowość od strony użytkownika? Schemat jest stosunkowo prosty. Klient korzystający z określonej usługi wyraża zgodę na dostęp do danych lub wykonanie płatności. Następnie uprawniony dostawca komunikuje się z bankiem za pomocą API otwartej bankowości. Bank uwierzytelnia użytkownika i przekazuje wyłącznie informacje lub realizuje operację objętą zgodą. Dzięki temu udostępnianie danych bankowych nie musi oznaczać ręcznego przesyłania wyciągów, logowania się do kilku serwisów czy przekazywania danych dostępowych. Dostęp do danych bankowych odbywa się poprzez określony mechanizm autoryzacji i zgodnie z zasadami bezpieczeństwa.

Korzyści z otwartej bankowości dla konsumentów

Otwarta bankowość ułatwia konsumentom podejmowanie świadomych i bezproblemowych decyzji finansowych. Mogą używać platform do zarządzania finansami osobistymi (Personal Finance Management – PFM), co pozwala im, między innymi:

• monitorować swój miesięczny budżet, rachunki, pożyczki i opłaty za karty kredytowe,
• zarządzać regularnymi opłatami za subskrypcje,
• analizować wydatki z wielu rachunków w jednym miejscu,
• szybciej identyfikować stałe zobowiązania i nietypowe transakcje,
• automatyzować wybrane procesy związane z finansami osobistymi.

Dzięki otwartej bankowości użytkownik może więc uzyskać kompleksowy obraz swojej sytuacji finansowej bez konieczności przełączania się pomiędzy aplikacjami różnych banków.

Dzięki otwartemu dostępowi do danych o koncie klienta (Account Information Services), konsumenci mogą skorzystać z odpowiednich platform, aby:

• Łatwiej i szybciej przenosić swoje konta do innego banku (nie muszą dostarczać obszernej dokumentacji i polegać na arbitrażu banku – dostęp do informacji potrzebnych do weryfikacji jest możliwy przez API).
• Łatwiej uzyskiwać kredyty i pożyczki, których wcześniej nie mogli uzyskać. Wynikało to zwykle z braku wystarczająco udokumentowanej historii kredytowej, aby spełnić formalne wymagania dla pożyczki. Dzięki dostępowi do danych rachunkowych, za zgodą klienta, banki i inne podmioty mogą w określonych modelach wykorzystać informacje o przepływach na rachunku jako dodatkowe źródło danych przy ocenie sytuacji finansowej i zdolności kredytowej.

Korzyści z otwartej bankowości dla biznesu

Wprowadzenie otwartej bankowości miało daleko idące, rewolucyjne konsekwencje zarówno dla firm finansowych, jak i niefinansowych. Udostępnienie usługi inicjowania płatności, informacji o rachunku i umożliwienie zweryfikowanym podmiotom niebędącym bankami wydawania kart płatniczych, ożywiło konkurencję i innowacje w sektorze bankowym, w którym wielu dużych graczy rynkowych opierało się zmianom.

Nowe, lepsze usługi finansowe

Dzięki agregatorom bankowych API, takim jak Whizzapi, zarówno firmy finansowe, jak i niefinansowe mogą zapewnić:

• Płatności bez pośredników. Dzięki agregatorom API otwartej bankowości płatności mogą być pobierane z konta bankowego klienta bez pośrednictwa karty czy usług typu e-portfel albo bramki płatności (np. PayPal, PayU, Przelewy24). Płatności przez API są inicjowane lub odrzucane natychmiast po otrzymaniu zgody klienta, w zależności od dostępności środków na jego koncie, zaś środki są przekazywane na konto sprzedającego w czasie określonym przez dany bank, na zasadach przelewu.

• Szeroki dostęp do płatności cyklicznych i odroczonych. Otwarta bankowość może wspierać modele subskrypcyjne i automatyzację rozliczeń. Sposób realizacji płatności cyklicznych zależy jednak od zastosowanego rozwiązania, dostępnych mechanizmów płatniczych oraz zakresu zgody udzielonej przez użytkownika. Może to być wykorzystywane przez różne typy organizacji: od platform streamingowych, przez usługi wynajmu, po szkoły, przedszkola czy nawet lokalne spółdzielnie.

  Jednym z przykładów wykorzystania takich mechanizmów są modele płatności odroczonych, w tym rozwiązania typu Buy now, pay later (BNPL). W zależności od przyjętego modelu biznesowego, infrastruktury płatniczej i wymagań regulacyjnych dane oraz usługi dostępne w ramach otwartej bankowości mogą wspierać ocenę sytuacji finansowej klienta i obsługę procesu płatności odroczonej.

• Uproszczona ocena ryzyka finansowego. Dzięki dostępowi do informacji o koncie bankowym, API otwartej bankowości umożliwia zweryfikowanie wypłacalności klienta bez konieczności zamawiania analiz przygotowanych przez bank albo inną instytucję finansową.

• Ulepszone wykrywanie oszustw. Standardy API otwartej bankowości zapewniają dodatkową warstwę bezpieczeństwa do uwierzytelniania użytkowników. Ponieważ monitorowanie aktywności na koncie można zautomatyzować, pozwala to również na natychmiastowe powiadomienia o podejrzanej aktywności i błyskawiczne podjęcie odpowiednich działań.

• Wsparcie procesów KYC i zdalnej weryfikacji klienta. Dane pozyskane za zgodą klienta mogą w określonych modelach wspierać procesy KYC, weryfikację informacji finansowych oraz zdalną obsługę klienta.

• Przypomnienia o płatnościach. Jednym z najczęstszych powodów, dla których klienci nie płacą rachunków, nie jest brak funduszy, ale to, że po prostu zapomnieli. Dzięki usługom dostępu do informacji o koncie, dostarczanym przez PSD2, w przypadku zaległości w opłatach można sprawdzić, czy tak faktycznie się stało, i łatwo wysłać klientowi przypomnienie o płatności, usprawniając działania księgowe.

Automatyzacja płatności i procesów finansowych

Jednym z istotnych obszarów, w których znajduje zastosowanie otwarta bankowość, jest automatyzacja płatności. API bankowe może zostać połączone z systemem e-commerce, ERP, księgowym lub aplikacją finansową, aby ograniczyć liczbę ręcznie wykonywanych operacji.

Inicjowanie płatności przez API pozwala budować procesy, w których użytkownik autoryzuje transakcję bezpośrednio w swoim banku, a system firmy otrzymuje informację o statusie operacji. W zależności od modelu biznesowego może to usprawnić rozliczenia, obsługę subskrypcji, windykację należności czy procesy księgowe.

Korzyści z otwartej bankowości dla działań operacyjnych firmy

Zanim PSD2 weszło w życie w UE, a regulacje Open Banking w Wielkiej Brytanii, wszystkie te zaawansowane funkcje wymagały od odbiorcy współpracy z bankiem lub instytucją finansową, która zwykle pobierała opłaty transakcyjne i wymagała żmudnej biurokracji.

Teraz, dzięki platformom otwartej bankowości (takim jak Whizzapi), firmy niefinansowe mogą za zgodą klientów uzyskiwać bezpośredni dostęp do informacji o ich kontach bankowych i inicjować płatności. Wszystko to za pośrednictwem bezpiecznego, zgodnego z regulacjami protokołu, przejrzystego interfejsu oraz platformy wzbogacania danych, którą każda firma może wykorzystać do zaspokojenia własnych potrzeb biznesowych i operacyjnych, takich jak:

• Księgowość, zarządzanie finansami i inwestycje. Dzięki agregatorowi API otwartej bankowości wszystkie powyższe korzyści można wykorzystać na potrzeby faktoringu, zarządzania portfelem inwestycyjnym i wspierania decyzji ubezpieczeniowych.

• Personalizacja obsługi klienta. Platforma wzbogacania danych umożliwia tworzenie i zarządzanie profilami klientów na podstawie historii ich kont bankowych, w tym tytułów transakcji i odbiorców (Whizzapi oferuje również kategoryzację transakcji). Może to być przydatne podczas personalizacji obsługi lub oferty, o ile sposób wykorzystania danych jest zgodny z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych, prywatności i marketingu.

• Zapewnienie ciągłości finansowej i rozszerzone możliwości finansowania. Dzięki agregatorowi API otwartej bankowości, takiemu jak Whizzapi, można wykorzystać dostęp do informacji o koncie (AIS) w połączeniu z platformą wzbogacania danych, aby upewnić się, że dany klient może sobie pozwolić na usługi w sposób regularny i przewidywalny, bez konieczności korzystania z zewnętrznych usług analizy zdolności kredytowej.

Otwarta bankowość a integracja systemów firmy

Open banking może wspierać integrację oprogramowania, rozwiązania typu BAM, a także rozwój strategii omnichannel banking. Zamiast tworzyć osobne integracje z każdym bankiem, firma może korzystać z jednego rozwiązania pośredniczącego, które zapewnia dostęp do wielu bankowych interfejsów API.

Whizzapi zapewnia interfejs programowania i bezpieczne, zweryfikowane usługi płatnicze, z których można korzystać niezależnie od rodzaju prowadzonej działalności, aby zbudować własny system płatności, a nawet elastycznie zintegrować go z innymi usługami finansowymi, jeśli jest to potrzebne. Agregator kont bankowych może przynieść wartość niezależnie od obszaru działalności: dostawcom mediów, agencjom nieruchomości, wypożyczalniom samochodów, prywatnym szkołom czy dostawcom innych usług opartych na subskrypcji.

Zastosowanie otwartej bankowości – gdzie sprawdza się najlepiej?

Zastosowanie otwartej bankowości obejmuje znacznie więcej niż same płatności internetowe. Technologia może być wykorzystywana wszędzie tam, gdzie potrzebny jest kontrolowany dostęp do informacji o rachunku lub możliwość zainicjowania operacji finansowej.

Przykładowe zastosowania:

• aplikacje do zarządzania finansami osobistymi i budżetem,
• platformy e-commerce i systemy subskrypcyjne,
• automatyzacja rozliczeń i procesów księgowych,
• usługi faktoringowe i finansowanie przedsiębiorstw,
• zdalna weryfikacja informacji finansowych klienta.

W każdym przypadku zakres wykorzystania danych zależy od celu procesu, zgody użytkownika, podstawy prawnej i obowiązujących wymagań regulacyjnych.

Dane w otwartej bankowości – bezpieczeństwo i kontrola

Ważnym elementem modelu open banking jest kontrola użytkownika nad tym, jakie informacje są udostępniane i w jakim celu. Otwarta bankowość nie oznacza więc publicznego dostępu do rachunków bankowych. Wykorzystanie danych bankowych odbywa się w ramach określonego procesu, a dostęp powinien być udzielony uprawnionemu podmiotowi zgodnie z obowiązującymi regulacjami.

Usługi informatyczne dla firm mogą obejmować projektowanie i wdrażanie rozwiązań wykorzystujących otwartą bankowość, dopasowanych do procesów finansowych i operacyjnych konkretnej organizacji.

FAQ – najczęstsze pytania o otwartą bankowość

Co to jest otwarta bankowość?

Otwarta bankowość to model świadczenia usług finansowych, w którym za zgodą klienta uprawnione podmioty zewnętrzne mogą uzyskiwać dostęp do określonych danych rachunku lub inicjować płatności za pomocą bezpiecznych interfejsów API.

Czym jest PSD2 w kontekście otwartej bankowości?

PSD2 to unijna dyrektywa dotycząca usług płatniczych, która stworzyła podstawy prawne dla m.in. usług dostępu do informacji o rachunku i inicjowania płatności przez uprawnionych dostawców zewnętrznych.

Czym są usługi AIS i PIS?

AIS, czyli Account Information Services, umożliwiają dostęp do informacji o rachunku. PIS, czyli Payment Initiation Services, służą do inicjowania płatności z rachunku użytkownika.

Na czym polega inicjowanie płatności przez API?

Inicjowanie płatności przez API polega na przekazaniu przez uprawnioną usługę do banku informacji potrzebnych do rozpoczęcia płatności. Użytkownik autoryzuje operację w banku, a system może następnie otrzymać informację o jej statusie.

Czy otwarta bankowość jest bezpieczna?

Bezpieczeństwo open banking opiera się na regulowanych zasadach dostępu, uwierzytelnianiu użytkownika, mechanizmach autoryzacji oraz bezpiecznej komunikacji API. Zakres dostępu do danych powinien odpowiadać udzielonej zgodzie i celowi usługi.

Czy otwarta bankowość oznacza przekazanie komuś loginu i hasła do banku?

Nie. Prawidłowo realizowane usługi otwartej bankowości wykorzystują odpowiednie mechanizmy autoryzacji i interfejsy API banku. Użytkownik nie powinien przekazywać zewnętrznej firmie danych logowania do bankowości elektronicznej.

Co można zrobić dzięki agregatorowi API bankowych?

Agregator API bankowych pozwala połączyć aplikację lub system firmy z interfejsami wielu banków za pośrednictwem jednego rozwiązania. Może ułatwiać agregowanie rachunków, pobieranie danych AIS oraz obsługę procesów związanych z płatnościami.

Czy open banking może pomóc w automatyzacji płatności?

Tak. Jednym z zastosowań otwartej bankowości jest automatyzacja wybranych procesów płatniczych i rozliczeniowych. API może zostać zintegrowane z systemami firmy, dzięki czemu część operacji nie musi być wykonywana ręcznie.

Jak otwarta bankowość wpływa na zarządzanie finansami osobistymi?

Umożliwia konsolidowanie informacji z różnych rachunków i analizowanie wydatków w jednym miejscu. Dzięki temu aplikacje do zarządzania finansami osobistymi mogą pomagać użytkownikom monitorować budżet, zobowiązania i przepływy pieniężne.

Czy API otwartej bankowości można zintegrować z istniejącym oprogramowaniem?

Tak. API może stanowić warstwę komunikacyjną pomiędzy bankami a aplikacjami przedsiębiorstwa. W praktyce pozwala to integrować usługi bankowe z systemami księgowymi, ERP, CRM, e-commerce czy własnymi aplikacjami.