CSIRE ma nie tylko być kolejnym krokiem przystosowującym polski rynek energetyczny do wymogów unijnych, ale także przynieść wiele korzyści, do których można zaliczyć m.in. optymalizację obrotu informacjami, umożliwienie konsumentowi prostej i szybkiej zmiany sprzedawcy energii elektrycznej czy skuteczniejszą analizę zapotrzebowania sieci na energię oraz bilansowania jej obciążenia.

W dalszej części dzisiejszego artykułu przypomnimy, co to jest CSIRE, odpowiemy, kto wygrał przetarg na budowę tego systemu oraz wskażemy, na co należy się przygotować w związku z jego wprowadzeniem.

Czym jest CSIRE?

CSIRE, czyli Centralny System Informacji Rynku Energii, stanowi istotne rozwiązanie na drodze do cyfryzacji polskiego rynku energii oraz, w szerszym ujęciu, sektora elektroenergetycznego. Ma on za zadanie zapewnić lepszy dostęp do informacji oraz większą transparentność poszczególnych procesów zarówno dla podmiotów takich jak np. sprzedawcy energii elektrycznej, jak i indywidualnych konsumentów. Podstawowym wymaganiem stawianym przed CSIRE jest gromadzenie, przetwarzanie i udostępnianie dużych ilości informacji dotyczących stanu systemu elektroenergetycznego i detalicznego rynku energii elektrycznej. W związku z tym projektowane rozwiązanie musi gwarantować zaawansowany poziom ochrony danych, a równocześnie zapewniać uprawnionym użytkownikom wygodny dostęp do tych informacji. Oprócz tego Centralny System Informacji Rynku Energii ma umożliwiać realizację szeregu procesów, do których zaliczają się m.in.:

• zmiana sprzedawcy energii,
• rozliczenia za sprzedaż oraz dostarczanie energii,
• zarządzanie dostarczaniem energii.

CSIRE przetarg – jaki podmiot okazał się zwycięzcą?

Za wybór wykonawcy CSIRE odpowiedzialny był podmiot pełniący funkcję OIRE – Operatora Informacji Rynku Energii. W naszym kraju są nim Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE). W celu wyłonienia podmiotu, który ma wykonać CSIRE, PSE ogłosiło przetarg publiczny na „Opracowanie, implementację i wdrożenie Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (CSIRE) wraz z usługami wspierającymi”. Do przetargu stanęły dwa podmioty, a zwycięzcą zostało konsorcjum CGI, w którego skład wchodzą:

• CGI Information Systems and Management Consultants Polska – lider konsorcjum,
• CGI IT Czech Republic,
• CGI Suomi,
• CGI Nederland.

Ostatecznego wyboru PSE dokonało 2 grudnia 2022 roku, a kontrakt został wyceniony na ponad 314 milionów złotych.

Na co należy się przygotować w kontekście CSIRE?

Uruchomienie produkcyjne CSIRE zostało zaplanowane na lipiec 2024 roku. Do tego czasu uczestnicy rynku energii muszą podjąć szereg działań, aby zapewnić sobie stabilną i sprawną wymianę danych z tym systemem. Obowiązuje ich przy tym wiele wymagań, do których można zaliczyć m.in.:

• wysokie standardy bezpieczeństwa,
• niezawodność,
• ciągłość działania,
• monitoring wszystkich zachodzących procesów.

Na co muszą zwrócić szczególną uwagę podmioty rynku energii elektrycznej? Przede wszystkim, dołączenie do CSIRE jest obowiązkowe dla każdego uczestnika rynku. W tym celu konieczne jest:

• podpisanie umowy o poufności oraz przekazaniu danych osobowych z OIRE oraz realizacja migracji danych inicjalnych,
• przystosowanie komunikacji firmowych systemów IT z OIRE do wymogów związanych z aspektami technicznymi oraz standardami bezpieczeństwa i formatu danych,
• zaliczenie testów sprawdzających kompatybilność firmowych systemów z wymogami CSIRE.

Z uwagi na to, że powszechną praktyką w firmach energetycznych jest korzystanie z kilku systemów IT gromadzących dane potrzebne do CSIRE, stają one przed wyborem: reorganizacja oraz ujednolicenie ekosystemu danych lub integracja poszczególnych podsystemów z interfejsem API między danym podmiotem działającym na rynku energii a OIRE. W wielu przypadkach korzystniejsza i wygodniejsza okazuje się druga opcja. Jak ją zrealizować? W tym celu warto zdecydować się na rozwiązanie Greenapi proponowane przez firmę Savangard. Co ono gwarantuje? Dzięki Greenapi uczestnik rynku może zapewnić sobie m.in.:

• kompatybilność z wymaganiami CSIRE dotyczącymi zarówno aspektów technicznych, jak i bezpieczeństwa,
• automatyczną komunikację w wymaganych standardach z systemem centralnym,
• kompleksowy rejestr charakterystyk PPE,
• niezawodną platformę do zarządzania i analizy danych związanych z PPE,
• profesjonalną pomoc doświadczonych konsultantów w zakresie usprawnienia ekosystemu danych.

Greenapi to skuteczny sposób na bezpieczną komunikację z OIRE. Co istotne, nie wymaga kompleksowej przebudowy systemów IT firmy oraz dodatkowych nakładów pracy związanych z działaniami na rzecz spełnienia standardów CSIRE.

Warto podkreślić również, że rozpoczęcie procesu wdrażania wymagań CSIRE to doskonały moment, aby rozważyć inne usługi informatyczne dla firm oferowane przez Savangard. W ich ramach pomagamy klientom m.in. w uporządkowaniu systemów dziedzinowych oraz optymalizacji procesów biznesowych w organizacji.

Zapraszamy do kontaktu.

Wszystkie podmioty rynku energii działające w Polsce będą musiały dołączyć do CSIRE, co będzie wymagało niemałej transformacji wewnętrznych procesów organizacyjnych i technicznych. W tym artykule przybliżymy zasady działania CSIRE i wyjaśnimy, co jego wprowadzenie oznacza dla polskich operatorów, sprzedawców i odbiorców energii.

CSIRE i OIRE – najważniejsze informacje

Za wdrożenie i zarządzanie CSIRE odpowiada OIRE (operator informacji rynku energii), którego funkcję powierzono PSE (Polskim Sieciom Elektroenergetycznym). Zgodnie z harmonogramem ogłoszonym w ustawie, CSIRE zacznie działać w lipcu 2024 roku. Do tego czasu, wszystkie podmioty rynku energii muszą przygotować swoje systemy informatyczne i procesy na przyłączenie do centralnego systemu oraz zmigrować dane inicjalne. Te podmioty to OSP (operator sieci przesyłowych, tzn. Polskie Sieci Elektroenergetyczne), OSD (operatorzy sieci dystrybucyjnych), POB (podmioty odpowiedzialne za bilansowanie), SE (sprzedawcy energii) oraz OOSŁ (operatorzy ogólnodostępnych stacji ładowania).

Wdrożenie CSIRE umożliwi m.in.:

• zmianę sprzedawcy energii elektrycznej w szybki i transparentny dla konsumenta sposób,
• wgląd w indywidualne dane o zużyciu energii danego konsumenta, poprzez internetowy panel użytkownika,
• dokonywanie rozliczeń za sprzedaż oraz dostarczanie energii,
• analizę zapotrzebowania sieci na energię oraz bilansowania jej obciążenia,
• ujednolicenie i usprawnienie procesów rynku energii i przepływu informacji pomiędzy jego uczestnikami.

Przetwarzane informacje będą udostępniane przez OIRE w odpowiednim zakresie uprawnionym podmiotom, których te informacje dotyczą, w tym m.in. odbiorcom końcowym, prosumentom energii, sprzedawcom i operatorom. Będą też udostępniane publicznie w formie zagregowanej oraz w odpowiedniej formie podmiotom regulacyjnym (np. URE) w zakresie koniecznym do rozstrzygania spraw.

Po co wprowadzono CSIRE?

Wprowadzenie CSIRE i transformacja cyfrowego opomiarowania sieci elektroenergetycznej w Polsce jest efektem trwających od 2014 roku konsultacji z kluczowymi przedstawicielami detalicznego rynku energii elektrycznej. Jest też elementem działań dostosowujących polski rynek energii do wymogów unijnych (nałożonych na kraje członkowskie w art. 23 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej).

CSIRE wprowadzi ujednolicenie i centralizację wymiany informacji krążących w polskim rynku energii. [Źródło: PSE]

Nowe funkcjonalności

Cyfrowa transformacja detalicznego rynku energii rozpoczęła się de facto od możliwości instalacji inteligentnych liczników energii u odbiorców biznesowych i indywidualnych (w praktyce od około 2010 roku). W połączeniu z wdrożeniem CSIRE i nowelizacją prawa energetycznego, uczestnicy rynku energii będą mieli nowe możliwości techniczne:

• Wprowadzenie taryf dynamicznych i możliwość rozliczania zużycia energii w interwałach kwadransowych. Obecnie jest to możliwe tylko w czterech strefach czasowych doby.
• Przedpłatowe zarządzanie rozliczeniami dla liczników ze zdalnym odczytem.
• Wszyscy odbiorcy energii, w tym prosumenci, będą mogli zweryfikować swój indywidualny pobór w interwałach kwadransowych.

Główne korzyści z CSIRE

Zgodnie z projektem i zamierzeniami nowelizacji prawa energetycznego, wprowadzenie CSIRE ma poprawić funkcjonowanie rynku energii dla wszystkich interesariuszy:

• Konsumenci będą mieć dostęp do danych pomiarowych profilowych, dzięki którym lepiej wybiorą sprzedawcę usług energetycznych, a sprzedawcy będą mogli na podstawie tych danych stworzyć dla nich spersonalizowaną ofertę. Docelowo zmiana sprzedawcy energii ma zajmować 24 godziny.
• Rynek energii będzie funkcjonować bardziej efektywnie i transparentnie, a bariera wejścia dla nowych usługodawców obniży się, dzięki jednolitym i jasnym standardom i procedurom oraz ułatwionemu dostępowi do danych o produkcji i poborze energii oraz profilu klienta (za jego zgodą).
• KSE i Operatorzy Systemów Elektroenergetycznych skorzystają na poprawie jakości danych pomiarowych o ujednoliconym standardzie. Lepszej jakości dane analizowane z większą częstotliwością pozwolą na bardziej efektywne dopasowanie zużycia energii do jej produkcji, w szczególności z OZE.

W nowym systemie, informacje o rynku, takie jak cena energii i usług jej dostarczania będą dostępne dla wszystkich podmiotów, których dotyczą – w tym konsumentów. Pozwoli to na transparentność i większą konkurencyjność usługodawców. Dodatkowo, dane zagregowane z CSIRE będą dostępne publicznie dla badaczy, prasy, urzędników i osób zainteresowanych polskim rynkiem energii.

Wprowadzenie CSIRE usprawni zarządzanie produkcją, bilansowaniem i dystrybucją energii elektrycznej w polskiej sieci, co w skali ogólnej daje szansę na zmniejszenie zużycia paliw kopalnych. Będą też wdrożone nowe udogodnienia dla energii pochodzącej z odnawialnych źródeł, w szczególności dla prosumentów.

Dołączenie do CSIRE – co muszą zrobić przedsiębiorstwa energetyczne?

CSIRE zostanie stworzony po stronie OIRE (czyli PSE) i wdrożony z udziałem wykonawców wyłonionych w 2022 roku na drodze przetargu. Dołączenie do CSIRE będzie obowiązkowe dla uczestników rynku energii.

Wszystkie przedsiębiorstwa energetyczne będą musiały dostosować swoje systemy informatyczne, w tym pomiarowe, bilingowe i sieciowe do wymogów, które zostaną opublikowane w IRiESP-OIRE (Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesyłowej) do końca 2022 roku. Obecnie Instrukcja jest w fazie konsultacji z uczestnikami rynku i lista wymogów może ulec zmianie, ale wiadomo, że podmioty rynku będą musiały podjąć następujące kroki:

1. Podpisać umowę o poufności i przekazaniu danych osobowych z OIRE i przeprowadzić migrację danych inicjalnych wg. Modelu danych migracji w terminie między 1 marca a 30 listopada 2023.
2. Dostosować komunikację firmowych systemów IT z OIRE do wymogów technicznych, standardów bezpieczeństwa danych oraz formatu danych przedstawionych w Standardach wymiany informacji i Technicznych standardach komunikacji biznesowej.
3. Przejść pomyślnie testy weryfikujące kompatybilność systemów firmowych z wymogami CSIRE.

Jak przygotować systemy IT do CSIRE

Uporządkowanie systemów zarządzania danymi o poborze energii to najtrudniejszy krok procesu przygotowań do dołączenia do CSIRE. Firmy energetyczne często korzystają z kilku mniej lub bardziej zintegrowanych systemów informatycznych, po których rozproszone są dane wymagane przez CSIRE.

W celu ich skompletowania, potrzebna jest albo gruntowna reorganizacja i ujednolicenie ekosystemu danych, albo zintegrowanie każdego z podsystemów z interfejsem API pomiędzy danym uczestnikiem rynku energii i OIRE.

W przypadku tej drugiej opcji, uczestnicy rynku mogą skorzystać z kompleksowego rozwiązania GreenAPI firmy Savangard, które zapewnia:

• zgodność z wymaganiami technicznymi i bezpieczeństwa CSIRE,
• automatyczną komunikację w wymaganych standardach z systemem centralnym,
• pełny rejestr charakterystyk PPE,
• platformę zarządzania i analizy danych dotyczących PPE pochodzących z dowolnych źródeł ekosystemu informatycznego,
• wsparcie konsultantów technicznych w usprawnieniu ekosystemu danych.

Wykorzystanie opisanego rozwiązania zapewni firmie energetycznej bezpieczną komunikację z OIRE bez konieczności gruntownej przebudowy swoich systemów informatycznych, czy dodatkowej pracy związanej z zapewnieniem bezpieczeństwa i standardów CSIRE. Wdrażanie wymagań CSIRE może być dodatkowo okazją do uporządkowania systemów dziedzinowych i procesów biznesowych przy wsparciu specjalistów z firmy Savangard.

Wdrożenie CSIRE – co dalej?

Do końca roku 2022 trwać będą konsultacje z uczestnikami rynku energii dotyczące oficjalnych standardów technicznych i wymagań formalnych, które będą ich obowiązywać w ramach wprowadzenia systemu centralnego. Do tego czasu najistotniejszym krokiem jest inwentaryzacja i przygotowanie firmowego ekosystemu danych oraz procesów biznesowych. Mimo, że kompletna lista wymagań nie została jeszcze opublikowana, wiadomo już jaki standard będzie wdrożony (m.in. ebIX®, AS4), co daje specjalistom od cyfryzacji usług energetycznych wystarczające informacje, aby rozpocząć przygotowania.

Harmonogram wprowadzania CSIRE

– najważniejsze daty

Dokładny plan wdrożenie CSIRE można znaleźć na stronie OIRE. Szczególnie istotne dla uczestników rynku energii są poniższe daty:

• do 31.12.2022 — Publikacja wymagań technicznych i formalnych, jakie muszą spełniać systemy informacyjne współpracujące z CSIRE
• do 01.03.2023 — Rozpoczęcie migracji danych inicjalnych do CSIRE.
• do 31.12.2023 – Przygotowanie systemów IT dedykowanych do współpracy z CSIRE przez podmioty zobowiązane do realizacji procesów rynku energii za pośrednictwem CSIRE
• od 02.01.2024 do 03.04.2024 — Zawarcie umowy z OIRE.
• od 01.01.2024 do 30.06.2024 — Uruchomienie CSIRE, w tym testy SAT.
• od 01.04.2024 do 30.06.2024 — Przyłączanie systemów IT Użytkowników profesjonalnych do CSIRE oraz ostateczna migracja danych inicjalnych.
• 07.2024 — Uruchomienie produkcyjne CSIRE.

Najważniejsze dokumenty

• Ustawa z dnia 20 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1093)
• Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 stycznia 2022 r. w sprawie Procesów rynku energii (dziennik ustaw 2022 r. poz. 234). To rozporządzenie jest aktem wykonawczym “ustawy licznikowej” z 20 maja 2021 wprowadzającej system inteligentnego opomiarowania w Polsce.
• Plan wdrożenia CSIRE
• IRiESP-OIRE (Instrukcja Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesyłowej), a szczególnie SWI (standardy wymiany informacji), Model danych migracji oraz TSKB (techniczne standardy komunikacji biznesowej)